برگرفته از مقاله سنجش مدل­های اندازه­گیری مدیریت سرمایه فکری با استفاده از تکنیک TOPSIS FUZZY

در یازدهمین کنفرانس توسعه منابع انسانی نویسنده: محمد کاظم کشورشاهی و همکاران-

برای اینکه بتوانیم چیزی همانند سرمايه فكري را مدیریت کنیم ابتدا باید آنرا اندازه‌گیری کنیم(سنچز،2000) . لذا در ادامه به علل اندازه‌گیری سرمايه فكري توسط شرکتها در عصر اقتصاد دانشی می‌پردازیم. مر و همکارانش در مقاله‌ای تحت عنوان " چرا شركتها سرمايه هاي فكري خود را اندازه گيري مي كنند " در سال 2003 بطور مشروح به ذکر دلایل اندازه‌گیری سرمايه فكري  پرداخته‌اند. این افراد با مرور بازبینی سیستماتیک ادبیات سرمايه فكري پنج دلیل اساسی را برای این موضوع که چرا ما باید سرمايه فكري را اندازه‌گیری کنیم آورده‌اند:  

1-        کمک به سازمانها برای تنظیم استراتژی آنها.

2-        ارزیابی اجرای استراتژیها.

3-        کمک به تصمیمات گسترش و تنوع.

4-        استفاده از نتایج اندازه‌گیری سرمايه فكري به عنوان مبنایی برای جبران خدمات.

5-        ابلاغ این معیارها مربوط به سرمايه فكري به سهامداران و ذینفعان خارجی.  

سایر دلایل

6- اندازه‌گیری سرمايه فكري بطور کامل و دقیق می‌تواند ارزش شرکت و عملکرد آن را اندازه‌گیری کند. در یک جامعه مبتنی بر دانش،  دانش بخش مهمی از ارزش یک کالا است و نیز ثروت یک شرکت را تشکیل می‌دهد مدلها و روشهای حسابداری سنتی عمدتاً مبتنی بر داراییها مشهود هستند و مبتنی بر معامله و تاریخ هستند و نمی‌توانند این ارزش‌ها را اندازه‌گیری کنند. (کانان و همکاران، 2004و چن و همکاران، 2004)

7- ارزیابی نرخ بازگشت سرمايه : برای کمّی کردن منافع و مزایای نرم و سخت سرمایه‌گذاریهایی از قبیل آموزش و بهبود سرمايه فكري،  اندازه‌گیری می‌شود. برای مثال برای مقایسه ارزش ایجاد شده از طریق سرمایه‌گذاری در تکنولوژی در مقایسه ارزش ایجاد شده از طریق سرمایه‌گذاری در افراد.

8- کنترل مدیریتی: برای کمّی کردن ارزش افراد و دانش فنی آنها بجای فقط داشتن درک ساده‌ای از هزینه‌ها،  به عنوان کمکی برای تصمیم‌گیری در سطح عملیاتی.

9- برنامه‌ریزی آینده: آیا مهمترین و با ارزش‌ترین داراییها قادر به خلق شایستگی‌ها اصلی و مزیت رقابتی برای سازمان در آینده است یا نه؟

10- ارزشیابی سازمان: برای مواقعی که سازمان منحل می‌شود و یا یک ادغام و اكتساب  صورت می‌گیرد. (تایلس و همکاران، 2002)

11- شرکتها برای اینکه بتوانند درک بهتری از فرآیند ایجاد(خلق)  ارزش داشته باشند و بتوانند دارای بهبودهای چشمگیری در عملکرد خود داشته باشند می‌بایستی به سمت اندازه‌گیری و مدیریت سرمايه هاي فكري بروند. (گوتری و همکاران، 2001)  

برگرفته از مقاله Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA ارائه چارچوب مفهومی سنجش اثربخشی مدیریت­دانش درراستای مدیریت سرمایه فکری در پنجمین کنفرانس توانمند سازی نیروی انسانی در سالن همایشهای بین المللی صدا و سیما- نویسنده: محمدکاظم کشورشاهی و همکاران

تمایز مدیریت دانش و سرمايه فكري

تمایز مدیریت دانش و سرمايه فكري نیز مبهم و غیرروشن به نظر می‌رسد. ابتدا لازم تا دربارة مدیریت دانش نکاتی مطرح شد. همان طور که می‌دانیم سرمایه فکری یک عامل کلیدی برای نوآوری و مزیت رقابتی در اقتصاد مبتنی بر دانش امروزی است در این زمان، مدیریت دانش به عنوان یک فعالیت بنیادی برای اکتساب، رشد، حفظ سرمايه فكري در سازمانها در نظر گرفته می‌شود (مار و همکاران ،2001). این بدین معناست که مدیریت موفقیت‌آمیز سرمايه فكري، بطور نزدیکی با مناسب بودن فرآیندهای مدیریت دانش یک سازمان، بستگی دارد. که این موضوع خود به خود این نکته را القا می‌کند که پیاده‌سازی موفق و استفاده درست از مدیریت دانش، اکتساب، رشد و حفظ سرمايه فكري را تضمین می‌کند(مار و همکاران،2003). مدیریت دانش شامل فرایندهایی است که به منظور خلق ارزش و افزایش و حفظ مزیت رقابتی؛کاربرد و توسعه سرمايه فكري را تسهیل می‌کند.

 مار، فرایندهای زیر را برای مدیریت دانش شناسایی کرده است.

1.       تولید دانش

2.       کدگذاری دانش

3.       کاربرد دانش

4.       ذخیره دانش

5.       نقشه‌برداری یا جایابی دانش

6.       تسهیم دانش

7.       انتقال دانش

تمامی فرآیندهای بالا می‌تواند برای مدیریت و رشد سرمايه فكري یک سازمان مورد استفاده قرار گیرد.

برگرفته از مقاله  بررسی نقش دولت الکترونیک بر سهولت فضای کسب و کار نویسندگان: محمدکاظم کشورشاهی¹، سرکار خانم وفائی نیا در اولین کنفرانس بانکداری الکترونیک در یزد - (سازمان مدیریت صنعتی یزد)

    امروزه در دوراني زندگی می شود كه از آن تحت عنوان عصر فناوري اطلاعات و ارتباطات نام می برند. دولت الكترونيك از فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي در ارائه خدمات اجتماعي، اداري و اقتصادي در راستای بالا بردن بهروري و نيز بهبود خدمات و ارائه اطلاعات به شهروندان استفاده مي كند.

    يكي از گام هاي اوليه به سمت چابكي تكنولوژيكي، هدایت شهروندان از كانال هاي داراي هزينه زياد به سوي كانال هاي كم هزينه (نظير اينترنت يا سيستم هاي تلفني) است.

   بعنوان مثال برای شاخصهایی چون شروع كسب و كار، اخذ مجوز، استخدام نيروي كار، ثبت مالكيت، اخذ اعتبار، پرداخت ماليات، تجارت فرامرزي، اجراي قراردادها و انحلال فعاليت می توان از ابزارها و تسهیل شوندگانی که در فضای استفاده  دولت الکترونيک در اختیار قرار می دهد براي جايگزيني ارتباطات کتبي پر هزينه و ناکارا و همچنين تغيير روش هاي انجام کار استفاده شود. برای موارد ذکر شده دولت الكترونيكي باعث افزايش كارآيي، شفاف سازي، دسترسي پذيري و پاسخگويي به شهروندان از طريق استفاده فراگير و استراتژيك فناوري هاي اطلاعات و ارتباطات در مديريت داخلي دولت و همچنين در برقراري ارتباط با شهروندان و كاربران خدمات عمومي مي شود. مراحل يك فرآيند كسب و كار كه شامل تحليل، برنامه ريزي، پياده سازي و نگهداري و پايش است نحوه انجام صحيح مديريت جامع بر فرآيندهاي كسب وكار را مشخص مي كند. از مزیت های دولت الکترونیک در حوزه کسب و کار می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1)توسعه مشاركت مردمي و افزايش بهره وري

2)گسترش عدالت اجتماعي از طريق ايجاد فرصتهاي برابر براي افراد

3) شخصي كه با موسسه اي كار دارد مي تواند از داخل منزل خود و از طريق شبكه، درخواست خود را ارسال نموده و كارهاي مربوطه را پيگيري نمايد كه اين مساله باعث صرفه جويي در وقت افراد،كاهش ترافيك، كاهش آلودگي هوا و…خواهد شد كه بسيار حايزاهميت مي باشد.

   از نيازهاي پيشنهادي براي بهبود كسب و كار می توان به موارد زیر اشاره کرد.

1)       داشتن خط اينترنتي با پهناي باند مناسب

2)       داشتن سايت قوي حاوي كليه نرم افزارهاي مورد نياز

3)       تهيه و تدوين استانداردهاي جديد

4)       ارايه آموزش هاي به صورت آنلاين

   در ادامه كاربردهاي تجارت الكترونيكي در کسب و کار بررسی می شود که در سه دسته اصلی قرار می گیرد.

1)      دولت الكترونيكي بررسي نحوه حمايت وزارت بازرگاني از كسب و كارهاي مخاطره آميز در بخش بازرگاني

ü      تدوين سياست هاي مالياتي و مشوق هاي تجاري جهت تغيير كريدور تجاري كشور به سمت تجارت الكترونيكي

ü      بررسي نحوه راه اندازي سيستم مناقصات الكترونيكي وزارت بازرگاني

ü      بررسي توسعه و بكارگيري  e-CRM در بخش هاي مرتبط با مردم در وزارت بازرگاني

ü      بررسي نحوه استفاده از تكنولوژي هاي اطلاعاتي و ارتباطي جهت جلب و گسترش سرمايه گذاري بخش خصوصي در بخش بازرگاني

2)      بازارهاي الكترونيكي

ü     نقش تجارت الكترونيكي در ساماندهي پرداخت يارانه ها و نظارت بر شبكه توزيع كالاهاي يارانه اي

ü     جايگاه تجارت الكترونيكي در نحوه اجراي موثر طرح تحول اقتصادي

ü     نقش تجارت الكترونيكي در تنظيم بازار و قيمت گذاري كالا و خدمات

ü     بررسي الزامات و تسهيلات لازم براي ايجاد مشاغل الكترونيكي و نقش آنها در توسعه فضاي كسب و كار كشور

ü     امكان سنجي ايجاد بورس الكترونيكي در كشور

ü     بررسي نحوه ايجاد بازارگاه هاي مجازي جهت انجام خريدهاي الكترونيكي در مدل B2C

ü     بررسي نقش تجارت الكترونيكي در بهبود حمايت از حقوق مصرف كننده

3)      صادرات كالا و خدمات

ü     نقش برند الكترونيكي[1] در توسعه صادرات كالا و خدمات

ü     نقش بيمه الكترونيكي در كاهش ريسك و قيمت تمام شده واردات كالا به كشور

ü     بررسي آثار محتمل تحريم اقتصادي بر زيرساختهاي تجارت الكترونيكي( متولی زاده، 1389)    

2-1ابعاد مديريت تکنولوژي

چهارچوب توسعه تکنولوژي را، عوامل بسياري تشکيل مي دهند طبقه بندي مورد استفاده در اين قسمت، تنها يکي از روشهاي متمرکز اين عوامل در گروههاي قابل اداره است. که عبارتند از:

2- 1- 1هدفها

براي توسعه تکنولوژي هدفهاي متعددي وجود دارد. اين هدفها عبارتند از 1) بهبود طرق و وسايل برآوردن نيازهاي گوناگون انساني 2) افزايش بهره وري نيروي  کار به منظور رها سازي انسان از انجام کارهايي که از نظر جسمي و روحي زيانبار هستند 3) کسب توان رقابت در پهنه بازرگاني بين الملل 4) ارتفاع اتکاي به نفس از طريق آفرينش منابع جايگزين و احياي منابع غير قابل  تجديد 5) حصول استقلال تکنولوژيهايي که انساني ترند.

2- 1- 2 معيارهاي تصميم گيري

از آنجا که تکنولوژي به منزله ابزاري است که مي تواند هر دو اثر منفي و مثبت را داشته باشد. از اين رو، هدايت تکنولوژي در جهت درست، بستگي به توليد کننده و مصرف کننده آن دارد. اين کار، اساسا، يک مسئله بهينه سازي دو معياره است و به عبارت ديگر، دو هدف را دنبال ميکند: الف) به حداکثر رسانيدن اثرات مثبت، و در عين حال ب) به حداقل رسانيدن اثرات منفي

2- 1- 3 زمان

در همه طرحهاي مديريت، زمان يکي از ابعاد مهم به شمار مي رود. معمولا، افق زماني برنامه ريزي تکنولوژي به شکل زير تقسيم بندي مي شود:

الف) کوتاه مدت (ا تا 5 ساله) ب) ميان مدت (5 تا 10 ساله) ج) بلند مدت (10 تا 20 ساله) و د) چشم انداز (بيش از 20 سال)

2- 1- 4 محدوديتها

انتساب اولويت به هر يک از هدفها و تهيه طرح براي هر يک از افقهاي زماني مختلف، بستگي به عوامل محيطي دارد که از طرفي منابع (وارده) به شمار مي روند و از طرف ديگر، به عنوان عوامل  محدود کننده محيط توسعه تکنولوژي عمل ميکنند. اين محدوديتها عبارتند از:

 الف) دسترسي به منابع وارده (از قبيل نيروي انساني، پول، مواد خام، تسهيلات، انرژي) ب)سطح تکنولوژي موجود (که معرف آن، سطح آگاهي، دانش، اطلاعات و مهارتهاست) ج) توانايي مديريت و د) محيط اجتماعي (دير آغازيده ها)

2- 1- 5 فعاليتها

کليه فعاليتهاي مرتبط با مديريت تکنولوژي به چهار وظيفه اصلي تقسيم مي شوند، که عبارتند از: الف)ارزيابي و برنامه ريزي ب)انتقال و تطابق ج) تحقيق و توسعه و بالاخره د) اداره و کنترل اين وظايف می باشد.

2- 1- 6 مکانيزم‌ها

ابزاري هستند براي آفرينش محيطي که در آن فعاليتهاي توسعه تکنولوژي جامعه عمل مي پوشد مکانيزمهاي مهم عبارتند از: الف) افزايش آگاهي عمومي بر رابطه ميان تکنولوژي و کيفيت زندگي، ب) ايجاد انگيزش براي يک فرهنگ علمي ج) افزايش شناخت از طريق آموزش و پرورش و آموزشهاي ديگر د)تاسيس نهاد هاي تحقيق و توسعه و ه) خط مشي هاي مرتبط با علم و تکنولوژي