الگوي «ترند» اساساً الگويي در نيازسنجي است كه فلسفه شكل‌گيري آن ايجاد نوعي وحدت رويه در سطح ايالات مختلف امريكا، براي پرداخت كمك‌هاي مالي به كودكان خانواده‌هاي كم‌درآمد است. مناطق مختلف آموزشي با استفاده از اين الگوها نيازهاي آموزشي كودكان و نوجوانان محروم را شناسايي كرده، براي بهبود فرصت‌هاي آموزشي آنان، از دولت حمايت مالي دريافت مي‌نمايند. اين الگو نظر به كاربرد موفقيت‌آميز، هم‌اكنون در بسياري ديگر از قلمروهاي تعليم و تربيت، براي بررسي نيازها مورد استفاده واقع مي‌شود. اين الگوي داري مشخصات زير است (10)

قلمرو: اگرچه اين الگو براي اجراي مطالعات نيازسنجي در سطح منطقه استفاده شده است، اما مي‌توان از آن براي نيازسنجي در سطح دسته‌اي از مدارس يا مدرسه‌اي خاص نيز استفاده نمود.

اهداف: «الگوي ترند» مبتني بر اين باور منطقي است كه شرط هرگونه تغيير و تحول و نوآوري موفقيت‌آميز، مستلزم مشاركت جامعه محلي در مطالعات نيازسنجي است. از اين رو به نحوي طراحي شده است كه مشاركت هماهنگ جامعه محلي و استفاده از منابع بالقوه آن را امكان‌پذير مي‌كند.

مهم‌ترين اهدافي كه اين الگو به دنبال آنهاست عبارتند از:

1- شناسايي شكافهاي عمده بين عملكرد واقعي و عملكرد مطلوب.

2- شناسايي دلايل و چرايي رشد نامناسب و يا كندي رشد كودكان.

3- مشخص كردن اقدامات اصلاحي براي از بين بردن موانع رشد كودكان.

4- استفاده از برنامه‌ها در طرح‌هايي كه ضمن استفاده از منابع بالقوه و پرسنل ورزيده و در چارچوب زماني معين، برطرف كرن معايب را امكان‌پذير كند.

مراحل اصلي الگو

الگوي ترند مشتمل بر مراحل زير است:

مرحله‌ي 1: انجام مطالعات و بررسي‌هاي اوليه: اين مرحله به اصطلاح بررسي مديريتي نيز خوانده مي‌شود و هدف اصلي آن تدوين يك طرح ويژه (شامل برنامه‌كاري، زمان‌بندي پروژه و كمك‌هاي فني موردنياز ) مي‌باشد.

مرحله 2: تشيكل يك كميته در سطح محلي براي برنامه‌ريزي: اين كميته به اصطلاح نيروي كاري[2]خوانده مي‌شود. وظيفه اصلي اين كميته جمع‌آوري داده‌هاي لازم در خصوص مسائل جامعه محلي، مدارس و به طور كلي، تمام اطلاعاتي است كه براي برنامه‌ريزان در زمينه نيازسنجي مثمرثمر مي‌باشد. مشاركت جامعه محلي عمدتاً از طريق تشكيل اين نيروهاي كاري و مشورت با استفاده از نظرات افراد و گروه‌ها امكان‌پذير مي‌گردد.

مرحله 3: در اين مرحله يك نيازسنجي كودك- محور صورت مي‌پذيرد، به عبارت روشن‌تر در مورد فردفرد دانش‌آموزان به منظور شناسايي نيازهاي اجتماعي، فيزيكي، عاطفي و تربيتي آنها نيازسنجي انجام مي‌گيرد.

مرحله 4: بررسي منابع و مدت زمان برنامه: در اين مرحله منابع آموزشي و طرق هزينه‌كردن آن براي دانش‌آموزان در سطح مدرسه بررسي مي‌شود و منابع مالي، اهداف، هزينه‌ها و نتايج برنامه‌هاي فعلي به صورت مستند تنظيم مي‌گردد.

مرحله 5 : اولويت‌بندي : در اين مرحله داده‌هاي مربوط به نيازها با توجه به منابع در دسترس اولويت‌بندي مي‌گردد. اولويت‌بندي بيشتر به صورت نظري و مبتني بر قضاوت‌هاي افراد است. در پايان اين مرحله نيازهاي مهم شناسايي مي‌گردند.

مرحله 6: در اين مرحله منابع مادي و انساني براي تحقق نيازهاي برگزيده شده تعيين و آماده مي‌شوند.

مرحله 7: تدوين برنامه‌ اجرايي: براساس نيازهاي داراي اولويت‌، برنامه‌ي عملي خاص براي تحقق آن تدارك ديده مي‌شود. به عبارت روشن‌تر در مرحله هفتم، اهداف، منابع و ترتيبات زماني در قالب مجموعه‌اي از برنامه‌هاي تربيتي كه مكمل يكديگر باشند و در عين حال نيازهاي اولويت‌يافته را برطرف كنند، تنظيم مي‌شوند.

مرحله 8: مرحله تعيين بودجه: مشتمل است بر، تخمين بودجه و نيز روشن‌سازي هزينه‌هاي هر برنامه‌ي خاص، در مقابل فوايد حاصل از آن.

مرحله 9: هماهنگ سازي: برنامه جديد بايد با برنامه‌هاي قبلي كه در سطح منطقه اجرا مي‌شوند هماهنگ و درهم تنيده شوند، به نحوي كه مكمل يكديگر باشند.

مرحله 10: تأمين اعتبار: براساس نتايج حاصله، يك فرم تأمين مالي تكميل مي‌شود و همراه با سند بودجه‌اي خاص براي تأمين اعتبار به آموزش و پرورش ايالتي فرستاده مي‌شود.

داده‌ها نشان مي‌دهند كه از الگوي «ترند» مي‌توان براي نيازسنجي در كليه قلمروهاي تعليم و تربيت استفاده نمود (در صورتيكه با شرايط ويژه محلي با قلمرو خاص سازگار شود.) اگرچه مطالعات نيازسنجي هميشه با درخواست منابع و بودجه همراه نيست، ولي توجه به مسائل مالي يكي از نقاط قوت الگوي ذيربط مي‌باشد. الگوي «ترند» يك الگوي جامع نيست و هدف اصلي آن مطالعات نيازسنجي كودك محور با همكاري و مشاركت جامعه محلي است.